- endurspeglar betur markaðsverðmæti fasteigna
- miðast við að tryggja jafnræði og réttlæti í mati og skattlagningu
Allt íbúðarhúsnæði landsmanna er metið með nýjum og endurbættum aðferðum í fasteignamati ársins 2010 sem tekur gildi um næstu áramót. Fasteignaskrá Íslands mun í næstu viku senda út tilkynningar til fasteignaeigenda um allt land þar sem nýja matið er kynnt. Fasteignamat ársins 2010 miðast við verðlag fasteigna í febrúar 2009 og er frestur til að gera athugasemdir við nýja fasteignamatið til 24. júlí 2009.
Markmið með endurbættum matsaðferðum er að fasteignamatið endurspegli markaðsvirði eigna betur hér eftir en hingað til. Fasteignamat sumra eigna hækkar, mat annarra lækkar en mat enn annarra eigna stendur nánast í stað. Talið var nauðsynlegt að endurbæta matsaðferðirnar til að auka jafnræði fasteignaeigenda gagnvart skattlagningu fasteigna þannig að matið endurspegli á sanngjarnari hátt en áður raunverulegt markaðsverð fasteigna.
Heildarmat fasteigna lækkar en íbúðamat hækkar
Heildarmat fasteigna á landinu öllu lækkar um 0,3% við breytinguna en samanlagt fasteignamat íbúðarhúsnæðis hækkar um 2,5%. Heildarmat annarra fasteigna lækkar um 5,5%. Þar af lækkar fasteignamat atvinnuhús¬næðis um 6,0%, fasteignamat jarða lækkar um 2,2% og fasteignamat sumarbústaða lækkar um 5,0%.
Undanfarna mánuði hefur dregið verulega úr viðskiptum með fasteignir hér á landi og makaskipti fasteigna hefur aukist. Samanburður og greining á fasteignaviðskiptum bæði fyrir og eftir þann tíma sem matið miðast við staðfestir, að nýtt fasteignamat endurspeglar mun betur en áður markaðsvirði íbúðarhúsnæðis og að innbyrðis samræmi er á milli sambærilegra eigna. Þar sem eldra fasteignamat íbúðarhúsnæðis var almennt nokkuð undir gangverði á markaði gætir þeirra verðlækkana sem orðið hafa á fasteignamarkaði undanfarna mánuði ekki með sama hætti í nýju fasteignamati íbúða og annars hefði orðið.
Verðmætari eignir hækka meira
Alls eru skráðar um 122.000 íbúðir á Íslandi. Samanlagt fasteignamat þeirra er 2.755 milljarðar króna en verður 2.824 milljarðar króna með nýju fasteignamati og hækkar um 2,5% sem fyrr segir. Fasteignamat 55.000 íbúða lækkar en fasteignamat 67.000 íbúða hækkar frá síðasta mati. Mat á stærri og verðmætari íbúðum hækkar að jafnaði meira en mat á smærri og verðminni eignum. Í dag er verðmæti um helmings fullbúinna íbúða í landinu metið á bilinu 15,2 upp í 28,4 milljónir króna og hækkar mat þeirra nú um 0,9% Hins vegar hækkar mat þess tíunda hluta íbúða sem metinn er yfir 41 milljón króna að jafnaði um 7,5%.
Hækkun á fasteignamati íbúðarhúsnæðis er minnst á höfuðborgarsvæðinu þar sem eldra fasteignamat lá nær markaðsverði en annars staðar á landinu. Talsverðar innbyrðis breytingar eru hins vegar innan höfuðborgarsvæðisins þar sem mat sumra eigna hækkar ýmist eða lækkar umfram það sem gerist annars staðar á landinu. Heildar fasteignamat íbúðarhúsnæðis hækkar á höfuðborgarsvæðinu um 1,2%, Suðurnesjum um 13,2%, Vesturlandi um 4,9%, Vestfjörðum um 11,7%, Norðurlandi vestra um 8,7%, Norðurlandi eystra um 3,1%, Austurlandi um 4,6% og Suðurlandi um 4,2%.
Breyttar matsaðferðir
Í kjölfar breytinga á lögum um skráningu og mat fasteigna, sem tóku gildi 1. janúar 2009, hafa verið teknar upp endurbættar aðferðir við mat á fasteignum. Í stað þess að framreikna eldra fasteignamat frá ári til árs verður hver fasteign endurmetin árlega í ljósi kaupsamninga sem gerðir hafa verið um sambærilegar eignir. Breytt matsaðferð verður innleidd í áföngum og í ár er íbúðarhúsnæði í fyrsta skipti metið samkvæmt hinni nýju aðferð. Á næstu árum verða atvinnuhús og sumarhús einnig metin með hliðstæðum hætti.
Auk upplýsinga um gangverð á fasteignamarkaði, sem unnar hafa verið upp úr tugþúsundum þinglýstra kaupsamninga síðast liðin fimm ár, byggist breytt íbúðamat á margvíslegum upplýsingum um eiginleika og gerð hverrar eignar. Alls eru það á annan tug ólíkra þátta sem nú hafa áhrif á verðmat íbúða en þar á meðal eru þættir eins og stærð, byggingarár, einbýli/fjölbýli, byggingarefni og staðsetning. Þá hafa skráningargögn og kaupsamningar verið yfirfarin og ný reiknilíkön tekin í notkun, sem byggja á tölfræðilegri greiningu á þeim eiginleikum sem helst hafa áhrif á markaðsverðið.